przepisz.pl
Login:
Hasło:
Zarejestruj się
Nie pamiętasz hasła?
Szukaj zadania:


Zadanie z kategorii: Szkoła średnia -> Historia
Dodane przez lipka144, 2012-10-11 09:34:38
stosunki krzy?ackie

stosunki polsko krzy?ackie do 1525r



-----

Rozwiąż zadanie



Odpowiedzi
Ocena(0):

Dodane przez damian18054, 2012-12-29 12:46:51


Nowy zakon rycerski o nazwie : Zakon Szpitala Naj?wi?tszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie mia? rekrutowa? swych cz?onkw przede wszystkim spo?rd Niemcw, a jego zadaniem mia?a by? pomoc w realizacji planw kolonialnych dynastii Sztaufw na Bliskim wschodzie.
Krzy?acy rozpocz?li budow? swego pa?stwa od podboju ziem zamieszkanych przez plemiona Prusw. Ataki prowadzono wzd?u? rzek, wybrze?a morskiego, a nast?pnie w g??b l?du. Niewielka grupa rycerzy krzy?ackich przy wydatnej pomocy krzy?owcw z Europy Zachodniej zaj??a ziemie Prusw w ci?gu p? wieku.

W 1226 roku ksi??? Konrad I Mazowiecki sprowadzi? Krzy?akw spodziewaj?c si?, ?e zdob?d? dla niego ziemie pruskie, zadawalaj?c si? ziemi? che?mi?sk? i cz??ci? podbitych terenw jako wynagrodzeniem za trudy krucjaty. Jednak celem Zakonu by?o utworzenie samodzielnego pa?stwa. Na obszary ziemi che?mi?skiej przybyli w roku 1230 i rozpocz?li krwaw? ekspansj? na Prusy zostawiaj?c po sobie po?ary i zgliszcza.
Na zdobywanych ziemiach zak?adali grody-zamki jako punkty oparcia do dalszego podboju, oraz o?rodki trzymaj?ce w karbach pos?usze?stwa podbit? ludno??, zamienion? w poddanych ch?opw. W ten sposb powsta?y twierdze: Toru?, Che?mno, Kwidzyn, Elbl?g.
Zatargi polsko-krzy?ackie rozpocz??y si? od Pomorza Gda?skiego. Jego w?adca, ksi??? kujawski W?adys?aw ?okietek, wezwa? w 1308 roku Krzy?akw na pomoc przed naje?d?cami brandenburskimi.
Krzy?acy si?? opanowali p?nocn? cz??? Pomorza, gdzie wprowadzili w?asn? administracj?.
Z Wenecji przeniesiono do Malborka siedzib? wielkiego mistrza, a w?adze Zakonu sta?y si? w?adzami pa?stwa.
Po koronacji W?adys?aw ?okietek podj?? starania o odzyskanie zagrabionego przez Krzy?akw Pomorza. W wyniku tych stara? w Inowroc?awiu i Brze?ciu Kujawskim odby? si? pierwszy proces polsko-krzy?acki (1320-1321). Wyrok s?du ko?cielnego by? pomy?lny dla Polski, skazywa? Zakon na zwrot Pomorza i zap?acenie du?ej sumy odszkodowania. Jednak Krzy?acy wyroku nie uznali, a ?okietek nie zgodzi? si? na sprzeda? Pomorza i zrzeczenie si? do niego praw. Skarg? Polski przeciw Zakonowi rozpatrywa? trybuna? duchowny ponownie w 1329 roku, jednak korzystny dla Polski wyrok nie zosta? ostatecznie zatwierdzony przez papie?a. Polska by?a zmuszona podj?? z Zakonem walk? zbrojn?.
W wyniku dzia?a? wojennych w latach 1326-1332 Polska straci?a ziemi? dobrzy?sk? i Kujawy oraz ponios?a du?e szkody.
Jedyn? wi?ksz? bitw?, zwyci?sk? dla strony polskiej stoczono pod P?owcami w 1331 roku.
Syn i nast?pca ?okietka, Kazimierz Wielki nie podj?? wojny, zda? si? na s?d polubowny w?adcw Czech i W?gier w 1335 roku, a nast?pnie na kolejny proces z krzy?akami w Warszawie w 1339 roku by w ko?cu podpisa? uk?ad pokojowy w Kaliszu w 1343 roku, w wyniku ktrego Polska odzyska?a Kujawy i ziemi? dobrzy?sk?, a krzy?acy zatrzymali Pomorze.
Po pokoju kaliskim Zakon skierowa? si? przeciw Litwie. Chrzest Jagie??y w Krakowie, jego ?lub z Jadwig? i koronacja na krla polskiego w lutym 1386 roku rozpocz??y realizacj? zawartej w Krewie 14 sierpnia 1385 roku unii polsko-litewskiej, ktra zmieni?a uk?ad si? w tej cz??ci Europy; chrzest Litwy podwa?y? sens istnienia pa?stwa krzy?ackiego.
Krzy?acy nie uznali faktu chrystianizacji Litwy. Wielki mistrz zaproszony do Krakowa na ojca chrzestnego Jagie??y odmwi? przyjazdu.
Krzy?acy d??yli do zerwania sojuszu polsko-litewskiego, nowym zatargiem dla Jagie??y i rycerstwa polskiego by?a ponowna utrata ziemi dobrzy?skiej w 1392 roku.
Pretekstu dostarczy?o powstanie ?mudzkie w 1409 roku. Polacy postanowili udzieli? Witoldowi pomocy, je?li Zakon zaatakuje Litw?.
Krzy?acy wypowiedzieli wojn? i zaatakowali Kujawy oraz Wielkopolsk?, Polacy odzyskali Bydgoszcz po czym zosta? zawarty rozejm. Obie strony przygotowywa?y si? do wojny.
30 czerwca 1410 roku wojska polskie pod dowdztwem Jagie??y wraz z wojskami Witolda, oraz ksi???t mazowieckich przekroczy?y granic? pa?stwa zakonnego.
Na polach wsi Grunwald 15 lipca 1310 roku stoczono jedn? z najwi?kszych bitew ?redniowiecza. Po zwyci?stwie wojska polsko-litewskie ruszy?y na Malbork, twierdz? krzy?ack?, ktrej zdobycie okaza?o si? zbyt trudne.
Zim? 1411 roku w Toruniu podpisano z Zakonem uk?ad pokojowy, ktry przyznawa? Litwie ?mud?, a Polsce ziemi? dobrzy?sk? oraz znaczne odszkodowanie.
Jagie??o jeszcze kilkakrotnie walczy? z Zakonem, oraz wznowi? proces polsko-krzy?acki, a w 1422 roku podpisa? nad jeziorem Melno dokument, ktry oddawa? Polsce Kujawy, a Litwie ?mud? i ziemie poja?wieskie.
W wyniku kl?ski Zakon prze?ywa? ostry kryzys finansowy, co skutkowa?o zaostrzeniem polityki podatkowej. Za?ama? si? mi?dzynarodowy handel zakonu, a jego miejsce zaj?? handel miast pruskich, coraz mocniej wi???cych si? z zapleczem polskim.
W 1440 roku powsta? w Kwidzynie Zwi?zek Pruski, ktry wys?a? do Kazimierza Jagiello?czyka poselstwo z propozycj? poddania Prus.
Jednocze?nie wypowiedziano pos?usze?stwo wielkiemu mistrzowi, a do Krakowa przyby?o poselstwo z pro?b? o obj?cie przez krla polskiego w?adzy. W odpowiedzi Kazimierz Jagiello?czyk przyj?? pod swe w?adanie ca?o?? ziem pruskich i wcieli? je do Krlestwa Polskiego, a Zakonowi wypowiedzia? wojn?, ktra trwa?a od 1454 od 1466 i zako?czy?a si? zawarciem traktatu pokojowego w Toruniu. Pomorze Gda?skie, ziemia che?mi?ska i micha?owska oraz Warmia, Malbork i Elbl?g mia?y nale?e? do Polski. Wielkiemu mistrzowi pozostawiono ziemie nad Zalewem Wi?lanym z Krlewcem, w ktrym mia? przebywa? jako lennik krla polskiego. Ka?dy nowy mistrz zakonu musia? w ci?gu p? roku z?o?y? krlowi polskiemu przysi?g? lenn? co by?o przyczyn? zatargw. Po wyborze na wielkiego mistrza Albrecht Hohenzollern odmwi? z?o?enia ho?du, zawar? przymierze z wielkim ksi?ciem moskiewskim i wyst?pi? z ??daniem zwrotu wszystkich ziem zakonnych. W 1519 Zygmunt I Stary rozpocz?? dzia?ania wojenne przeciw niepos?usznemu wasalowi trwaj?ce przez dwa lata i zako?czone zawarciem uk?adu w Krakowie. W 1525 roku nast?pi?a sekularyzacja pa?stwa krzy?ackiego; wielki mistrz Albrecht Hohenzollern przyj?? ksi?stwo Pruskie jako lenno z r?k krla Polski.
Wnuk Jagie??y, Zygmunt I Stary doprowadzi? do rozwi?zania zakonu krzy?ackiego w Prusach.

alt

W roku 1191 papie? Klemens III oficjalnie zatwierdzi? istnienie bractwa, a po zdobyciu Akki przez Zakon przyzna? mu rozleg?e tereny wok? miasta. Bractwo sta?o si? wkrtce narz?dziem, ktre cesarz niemiecki Henryk IV postanowi? wykorzysta? w swojej polityce. W tym celu nada? mu kolejne ziemie w po?udniowych W?oszech. Kolejnym krokiem cesarza by?o wystaranie u papie?a nadania bractwu statusu zakonu rycerskiego, co nast?pi?o w 1198 r.

Po nieudanych krucjatach i ?mierci Henryka IV w dziejach Zakonu nast?pi? regres. Sytuacja diametralnie zmieni?a si? kiedy mistrzem zakonnym zosta? Hermann von Salz, ktry drog? dzia?a? dyplomatycznych wyjednywa? od papie?y i cesarzy kolejne ziemie na terenie W?och, Niemiec i Palestyny. Dzi?ki temu Zakon wkrtce sta? si? pot?g? w sensie polityczno-ekonomicznym. Hermann von Salz okaza? si? fenomenalnym przywdc?, ktrego g?wnym celem by?o stworzenie niezale?nego pa?stwa krzy?ackiego. Zdawa? on sobie spraw? z niestabilno?ci posiad?o?ci zakonnych w Palestynie, dlatego d??y? do uzyskania nabytkw terytorialnych w innym rejonie.

Krzy?acy na W?grzech

Pierwszym takim nabytkiem mia?y by? ziemie w Siedmiogrodzie, gdzie Zakon zaprosi? krl w?gierski Andrzej II dla obrony swoich wschodnich granic przed koczowniczymi plemionami Kumanw. Kiedy Krzy?acy w 1255 r. prbowali uzyska? szersz? autonomi? wy?amuj?c si? spod lenna krla w?gierskiego i przekazania go papie?owi, zostali wygnani przez Andrzeja II.

Struktura zakonu

Najwy?sz? osob? w hierarchii zakonu krzy?ackiego by? wielki mistrz, ktrego wybiera?a kapitu?a generalna do?ywotnio. Wielki mistrz mia? bardzo szerokie kompetencje w kluczowych kwestiach m.in. takich jak rozpoczynanie wojny, czy zawieranie uk?adw musia? uzyskiwa? zgod? kapitu?y. Cz?onkowie kapitu?y byli rekrutowani z og?u rycerzy zakonnych przez sam? kapitu?? w miejsce wakatu na skutek ?mierci jednego z jej cz?onkw. W sk?ad kapitu?y generalnej wchodzili mistrzowie krajowi - niemiecki, pruski, inflancki oraz urz?dnicy zakonu: wielki komtur - kierownik gospodarczy, wielki marsza?ek - szef wojskowy, wielki szpitalnik - odpowiedzialny za dzia?alno?? charytatywn?, wielki szatny - zajmuj?cy si? odzie?? i ekwipunkiem, wielki skarbnik, a od XIV wieku tak?e mincerz zakonu - czuwaj?cy nad mennic? i wielki szafarz - kieruj?cy handlem.

Kapitu?a wy?ania?a tak?e rz?d Zakonu, w sk?ad ktrego wchodzili wybierani przez ni? dygnitarze, byli to:

- wielki komtur pe?ni?cy rol? ministra gospodarki i spraw wewn?trznych

-wielki marsza?ek pe?ni?cy rol? ministra wojny

-wielki szpitalnik pe?ni?cy rol? ministra spraw zagranicznych, a w praktyce zajmuj?cy si? dzia?alno?ci? charytatywn? Zakonu

-wielki skarbnik zajmuj?cy si? finansami Zakonu

-wielki mincerz odpowiedzialny za opiek? nad uzbrojeniem, ko?mi i stanem twierdz

-wielki szafarz odpowiedzialny za handel

Oprcz tych urz?dw centralnych w poszczeglnych prowincjach Zakonu funkcjonowali komturzy krajowi, ktrzy mieli wok? siebie lokalne kapitu?y i lokalnych dygnitarzy. Zakon podzielony zosta? na konwenty. W jego sk?ad wchodzi?o 15 braci rycerzy, komturie - domy zakonne i prowincje - baliwaty. Krzy?acy jak zakon rycerski przebywali w Jerozolimie, Prusach i w Inflantach w innych baliwatach i komturiach zajmowali si? pomoc? chorym oraz gospodark?. Intencj? obu rodzajw tych dzia?alno?ci by?o rozszerzenie wp?yww zakonnych.

Tworzenie si? pa?stwa krzy?ackiego na terenie Polski

Formowanie si? pa?stwa krzy?ackiego by?o zwi?zane ze zdobywaniem nowych terenw i utrwalaniem nowych granic. Z tym trudnym procesem zwi?zane by?y r?ne konflikty, ktrych przedmiotem by?a walka o okre?lone terytorium. Jeden z takich konfliktw zaistnia? ju? w najwcze?niejszym okresie formowania si? pa?stwa polskiego, na p?nocnym - wschodzie zamieszkiwanym przez plemiona pruskie. Do nasilenia konfliktw dosz?o w pocz?tkach XIII wieku, kiedy to ksi???ta polscy prowadzili najazdy na pogranicze pruskie. Te plemiona z kolei organizowa?y si? w struktury ponad plemienne prowadz?c najazdy odwetowe na ziemi? che?mi?sk? i p?nocne Mazowsze. Przeciw Prusom przeprowadzano zbrojne najazdy, prbowano rwnie? zorganizowa? obron? granic. Zaostrzanie konfliktu obfitowa?o wi?c w coraz bardziej zorganizowane akcje i struktury. Wyrazem tego procesu by?o powo?anie str?y z rycerzy zakonnych: kalatrawensw, krzy?akw i braci dobrzy?skich. Z nich tylko krzy?acy wykazali si? najwi?ksz? skuteczno?ci?.

W 1226 r. Konrad I Mazowieckizaprosi? na swoje ziemie Zakon przyznaj?c mu w dzier?aw? Ziemi? Che?mi?sk?, z ktrej Zakon mia? dogodny punkt strategiczny do walki z plemionami Prusw. Cesarz niemiecki Fryderyk II i papie? Grzegorz IX zezwolili Zakonowi oficjalnie na za?o?enie na terenach odebranych Prusom swojego w?asnego ksi?stwa, ktre formalnie mia?o sta? si? cz??ci? Cesarstwa Niemiec i jednocze?nie lennem ksi???t mazowieckich.

W ten w?a?nie sposb Konrad sta? si? ofiar? zr?cznej polityki cesarza niemieckiego i Zakonu.

Pierwsi rycerze z zakonu krzy?ackiego pojawili si? w Polsce w 1228 r., a nast?pni w dwa lata p?niej. Krzy?acy w pierwszym dziesi?cioleciu dotarli wybrze?em morskim do Sambii. Na obszarach zdobytych przez rycerzy zakonnych zak?adano grody. Stanowi?y one punkty strategiczne Zakonu pozwalaj?c na rozci?gni?cie w?adzy na okre?lone terytorium. W ten w?a?nie sposb powsta?y m.in. Toru?, Kwidzyn, Che?mno, Elbl?g.

Kolejnym etapem w dziejach Zakonu Krzy?ackiego by?o po??czenie si? Krzy?akw w 1237 r. z zakonem rycerskim Braci Chrystusa zwanym od czerwonego krzy?a na czarnym p?aszczu Zakonem Kawalerw Mieczowych. Dzi?ki temu powsta?y nowe mo?liwo?ci ekspansji w kierunku ?mudzi i Litwy, ktre dzieli?y obszary opanowane przez oba Zakony.

W po?owie XIII wieku Krzy?acy zbudowali K?ajped? i Krlewiec. Na ko?cu podbili oni obszar pruski zwany Ja?wie?-Sudowia w 1282 r.

Spory Krzy?akw z Polsk? i Litw?

Zatargi polsko - krzy?ackie nabra?y szczeglnej si?y na Pomorzu Gda?skim. W?adca tego terenu W?adys?aw ?okietek zwrci? w 1308 r. do Krzy?akw o pomoc, gdy ziemi? t? zaatakowali Brandenburczycy. Po wykonaniu zadania Krzy?acy zaatakowali p?nocn? cz??? Pomorza, wprowadzaj?c tam swoj? administracj?. Od tamtej pory stolic? Krzy?akw sta? si? Malbork w miejsce Wenecji. By?o to z pewno?ci? sygna?em nowego etapu ekspansji krzy?ackiej. Rozrastaj?ce si? pa?stwo krzy?ackie zacz??o odgrywa? coraz wi?ksz? rol? w stosunkach z pa?stwem polskim nawet zagra?aj?c jego suwerenno?ci.

W?adys?aw ?okietek podj?? kroki w kierunku odzyskanie Pomorza. Ich wynikiem by? proces polsko krzy?acki w latach 1320-1321 w Inowroc?awiu i Brze?ciu Kujawskim. S?d jednak nie doprowadzi? do ugody Krzy?acy nie uznali jego wyroku, natomiast ?okietek nie chcia? sprzeda? Pomorza i zrezygnowa? praw do niego, to te? wkrtce dosz?o do konfliktu zbrojnego. Wojna w latach 1326-1332 doprowadzi?a do utraty przez Polsk? Ziemi Dobrzy?skiej i Kujaw. Najwi?ksz? bitw? zwyci?sk? dla Polakw stoczono pod P?owcami w 1331 roku.

Nast?pca W?adys?awa ?okietka, Kazimierz Wielki przyj?? inn? lini? post?powania wobec Zakonu. By?a to droga dyplomatycznych zabiegw ukierunkowanych na arbitra? w?adcw s?siednich pa?stw. Konsekwencj? tej polityki by? s?d z udzia?em krlw Czech i W?gier w 1335 roku, nast?pnie kolejny proces z Krzy?akami w Warszawie jako miejscu neutralnym odby? si? w 1339 roku, co doprowadzi?o do zwarcia pokoju w Kaliszu w 1343 roku. Jego postanowienia przyznawa?y Polsce Kujawy i Ziemi? Dobrzy?sk?, pozostawiaj?c jednak Pomorze w r?kach krzy?ackich. Kazimierz nie zrezygnowa? z formalnych aspiracji do tych ziem, co wyra?a?o si? w tytu?owaniu si? przez krla polskiego panem i dziedzicem tych ziem.

Pokj kaliski wytr?ci? z r?k krzy?ackich narz?dzie otwartego konfliktu zbrojnego wobec pa?stwa polskiego, dlatego te? Zakon skierowa? si? przeciwko Litwie. Stara?a si? ona podporz?dkowa? ziemie ruskie na wschodzie i po?udniu. To zaanga?owanie os?abia?o jej skuteczno?? obrony na zachodzie przed Krzy?akami. Ta sytuacja przyczyni?a si? do zawarcia przez W?adys?awa Jagie??? uk?adu z Zakonem, na mocy ktrego Krzy?acy otrzymali ?mud? oraz obietnic? chrystianizacji Litwy

. Uk?ad ten si? rozpad?, gdy? zacz?? prowadzi? pertraktacje z Polsk?. Trzy lata p?niej zwarta zosta?a unia polsko-litewska. Na mocy ktrej Jagie??o zobowi?za? si? w zamian za obj?cie tronu w Polsce zawrze? ma??e?stwo z Jadwig?, przyj?? chrzest, dokona? chrystianizacji swego pa?stwa oraz odzyska? utracone tereny polskie.

Uk?ad polsko-litewski zmieni? diametralnie sytuacj? Zakonu, os?abiaj?c mo?liwo?ci jego politycznej ekspansji.

Krzy?acy nie respektowali chrystianizacji Litwy przez Polsk?, ma?o tego Wielki Mistrz zaproszony do Krakowa w charakterze ojca chrzestnego W?adys?awa Jagie??y, nie przyby? na t? uroczysto??. To rozpocz??o krzy?ack? manifestacj? wrogiego stanowiska Zakonu wobec Litwy i Polski, ktra zmierza?a do kompromitacji tych pa?stw na arenie mi?dzynarodowej. Od tamtej pory Krzy?acy przez wiele lat oskar?ali Polakw o wej?cie w uk?ad z poga?sk? Litw?, krla polskiego W?adys?awa Jagie??? nazywano poganinem, gdy? sam wywodzi? si? z Litwy. Zakon aby podkopa? stosunki polsko-litewskie wmiesza? si? w spr wewn?trzny Litwy, ktry rozegra? si? mi?dzy Jagie??? a jego kuzynem Witoldem.

Do zaognienia sytuacji dosz?o, gdy Krzy?acy zaj?li w 1392 r. Ziemi? Dobrzy?sk?. Konflikt zbrojny wydawa? si? nieuchronny dla strony polskiej, je?eli nie zamierza?a ona po?wi?ca? swoich interesw na p?nocy. Pretekstem do wojny okaza?o si? powstanie ?mudzkie w 1409 roku. Wtedy to strona polska stwierdzi?a, ?e je?li Krzy?acy zaatakuj? Litw? to nasze pa?stwo wesprze w tym konflikcie Witolda. W konsekwencji dosz?o do wojny, w ktrej pierwsi zaatakowa? zakon ziemie Kujaw i Wielkopolski. Strona polska natomiast odzyska?a Bydgoszcz, nast?pnie dosz?o do zawieszenia broni podczas, ktrego obie zwa?nione strony szykowa?y si? do wojny.

Grunwald

Wielka wojna z Zakonem w latach 1409-1411 mia?a rozstrzygn?? definitywnie o hegemonii jednej z walcz?cych stron w rejonie Pomorza. Decyduj?cym momentem w tej kampanii wojennej by?a bitwa pod Grunwaldem dnia 15 lipiec 1410 roku zako?czona pogromem wojsk krzy?ackich.

W dniu 30 czerwca 1410 rokuwojska polskie pod dowdztwem krla zjednoczy?y si? z armi? litewsk? i wojskiem ksi???t mazowieckich a nast?pnie ruszy?y na pa?stwo krzy?ackie. Wojsko polsko-litewskie napotka?o armi? krzy?ack? w okolicach wsi Grunwald. W dniu 15 lipca 1410 roku we wtorek rozegra?a si? tam bitwa, ktra okaza?a si? jedn? z najwi?kszych w ?redniowieczu.

Obecnie historycy okre?lili liczb? wojsk Jagie??y na oko?o 30 tysi?cy. Najliczniejsz? jej grup? stanowili Polacy w liczbie oko?o 20 tysi?cy. Kolejne 10 tysi?cy rozk?ada?o si? na: Rusinw, Litwinw, ?mudzian, Tatarw, Czechw i Morawian. Na czele armii polskiej sta? krl W?adys?aw Jagie??o, a jego zast?pcami byli Zbigniew z Brzezia i ksi??? Witold.

Krzy?ackim dowdc? w tej bitwie by? Wielki Mistrz Ulrich von Jungingen. Zakon przeciwstawi? pod Grunwaldem stronie polsko-litewskiej 20 tysi?cy wojska. O zwyci?stwie zadecydowa?o starcie konnicy obu stron w walce bezpo?redniej.

W wyniku tej bitwy Krzy?acy stracili 8 tysi?cy ludzi, a dalsze 14 tysi?cy zosta?a wzi?ta do niewoli. Wygrana wojsk polsko-litewskich raz na zawsze prze?ama?a si?? wojskow? oraz pokaza?a, ?e wojska krzy?ackie mo?na pokona? w co nie wierzono do tej pory.

Dalsze walki polsko-krzy?ackie

Po wygranej bitwie armia polsko-litewska ruszy?a pod mury Malborka. Do samej stolicy pa?stwa krzy?ackiego nikt ich nie zatrzymywa?, ma?o tego wiele zamkw i miast poddawa?o si? Jagielle. Prba zdobycia Malborka okaza?a si? niemo?liwa. Dlatego we wrze?niu Litwini, Mazowszanie i Polacy opu?cili Prusy, pozostawili oni cz??? wojska w zamkach i miastach, ktre si? dobrowolnie podda?y.

Obl??enie Malborka i oddanie inicjatywy Krzy?akom by?o ra??cym b??dem taktycznym strony polsko-litewskiej. Dzi?ki temu Zakon odzyska? utracone zamki i miasta. Tymczasem armia polska walczy?a w Kujawach z dala od zdobytych miast i zamkw. Zim? 1411 roku obie strony podpisa?y w Toruniu pokj, w ktrym Litwa otrzyma?a ?mud? do czasu ?mierci Witolda i Jagie??y, a Polacy otrzymali Ziemi? Dobrzy?sk?. Pokj toru?ski nie zapewni? Polakom trwa?ego pokoju z Zakonem Krzy?ackim. Strona polsko litewska nie wykorzysta?a zwyci?stwa grunwaldzkiego, nie znalaz?a te? sposobu na trwa?e unormowanie stosunkw z Krzy?akami. Mimo tego Jagie??o dalej toczy? walki z zakonem. Ich konsekwencj? by? podpisany pokj w 1422 r. nad jeziorem Melno w pobli?u Raci??a. W jego wyniku Polska otrzyma?a Kujawy a Litwa ?mud? tym razem by?a to trwa?a zdobycz.

Wojna trzynastoletnia

W progu XV wieku w Prusach w?a?ciwych ??cznie z Ziemi? Che?mi?sk? zamieszkiwa?o oko?o 350 tysi?cy osb, z czego blisko po?owa by?o Niemcami, ludno?? pruska na tych terenach wynosi?a od 120 do 140 tysi?cy osb. Pomorze Gda?skie by?o zaludnione w tym czasie przez oko?o 130 tysi?cy osb, liczba Niemcw na tym terenie kszta?towa?a si? w granicach 30 tysi?cy. W?adz? w pa?stwie krzy?ackim sprawowali Niemcy, to w?a?nie oni stali na czele ?redniego i bogatego rycerstwa oraz duchowie?stwa.

Prusy dla Krzy?akw, ktrzy wywodzili si? z Niemiec by?y traktowane jak kolonia. Dlatego Prusakw nie dopuszczali do w?adzy, nawet je?li mieli pochodzenie niemieckie. Poprzez takie post?powanie zosta?o utworzone w 1397 roku Towarzystwo Jaszczurcze, ktre stanowi?o opozycj? skierowan? przeciwko Krzy?akom. Nie uwzgl?dnienie w pa?stwie zakonnym przez Krzy?akw interesw innych warstw spo?ecznych, przy jednoczesnym s?siedztwie pa?stwa polskiego, gdzie sytuacja by?a pod wzgl?dem gospodarczym o wiele lepsza dla tych grup powodowa?o konflikty wewn?trz pa?stwa krzy?ackiego. Po przegranej bitwie pod Grunwaldem problemem zakonu sta? si? pusty skarb. W zwi?zku z tym zakon wprowadzi? du?e podatki, usuni?to rycerzom pruskim przywileje oraz zacz?to obni?a? warto?? monet. Poza tym ucierpia? na tym handel Krzy?akw z innymi krajami, na plan pierwszy wysun??y si? stosunki gospodarcze polsko-pruskie, ktre si? zacie?nia?y. Duchowie?stwo, mieszczanie i rycerze w zwi?zku z wprowadzeniem ucisku w Prusach przez w?adze zakonne d??yli do wzmocnienia swojej pozycji w swoim kraju. D??ono do zwi?kszenia swoich wp?yw na kszta?towanie prawa, podatkw i s?dw. Wielki Mistrz Krzy?acki kategorycznie si? temu sprzeciwia?. W zwi?zku z zaistnia?? sytuacj? w Prusach powsta?a konfederacja stanw miejscowej ludno?ci, ktra w 1440 r. przeobrazi?a si? w Zwi?zek Pruski.

W styczniu 1454 roku przedstawiciele Zwi?zku Pruskiego pojawili si? na dworze Kazimierza Jagiello?czyka aby podda? mu swj kraj pod opiek?. W tym samym czasie Prusacy wypowiedzieli pos?usze?stwo Krzy?akom, przejmuj?c z ich r?k wi?kszo?? zamkw. Nast?pnie zaproponowano krlowi polskiemu aby sta? si? ich krlem. Kazimierz Jagiello?czyk przyj?? propozycj? Prusakw, dosz?o wwczas do w??czenia tego pa?stwa w obszar Krlestwa Polskiego, do historii to wydarzenie przesz?o jako inkorporacja Prus. Nast?pstwem tego by?o wypowiedzenie wojny Zakonowi.

Pocz?tkowo w wojnie tej przewag? mieli Krzy?acy ?wiadczy o tym rozbicie polskiego pospolitego ruszenia pod Chojnicami oraz zdobycie przez nich Prus wschodnich z Krlewcem. Pierwsze zwyci?stwa wyczerpa?y jednak finansowo zakon w zwi?zku z czym dzi?ki pieni?dzom pruskim strona polska wykupi?a od najemnikw Malborka. Nast?pnie zdobyli miasta nad doln? Wis??. Szala na stron? polsk? jednak przesun??a si? dzi?ki zwyci?skim dwm bitwom pod ?wiecinem i na Zalewie Wi?lanym.

Dzia?ania wojenne zako?czono w 1466 r. wwczas tak?e podpisano pokj w Toruniu. Na jego mocy Pomorze Gda?skie, ktre nazwano Prusami Krlewskimi, Ziemia Che?mi?ska i Micha?owska oraz Warmia, Malbork i Elbl?g zosta?y w??czone do Polski. W r?kach krzy?ackich pozosta?y tereny nad Zalewem Wi?lanym z Krlewcem, ktre sta?y si? lennem polskim.

Podobnie jak poprzedni pokj toru?ski, ten traktat nie regulowa? kwestii krzy?ackiej w sposb, ktry przyczyni?by si? do sta?ego unormowania stosunkw polsko krzy?ackich.

Prusy Zakonne :1466-1525

Zakon Krzy?acki nie mg? si? pogodzi? z postanowieniami II pokoju toru?skiego dlatego chcieli uniewa?ni? go i przywrci? stan rzeczy sprzed 1466 r. Byli oni wspierani przez papie?a, cesarza i Niemcw. Wielcy Mistrzowie Krzy?accy oci?gali si? z obietnic? lenn? dla krla polskiego, do ktrej si? zobowi?zali Toruniu. W wyniku czego dosz?o do kolejnego sporu polsko-krzy?ackiego, a jego kulminacja przypad?a na czasy rz?dw Wielkiego Mistrza Albrechta Hohenzollerna. By? on siostrze?cem krla polskiego Zygmunta Starego oraz synem elektora brandenburskiego. Albrecht nie z?o?y? ho?du stronie polskiej, ma?o tego zawar? sojusz z Moskalami i za??da? od Zygmunta Starego zwrotu wszystkich ziem utraconych w wyniku II pokoju toru?skiego. W zwi?zku z czym dosz?o do ostatniej ju? wojny polsko-krzy?ackiej w 1519 r. Strona polska ponownie pokaza?a sw? wy?szo?? nad Krzy?akami dlatego w 1521 r. Hohenzollern prosi? krla Polski o rozejm.

W 1525 roku w Krakowie dosz?o do ho?du pruskiego w wyniku, ktrego Albrecht Hohenzollern wraz ze wszystkimi zakonnikami zmieni? wiar? na luteranizm. Czego efektem by?o przekszta?cenie pa?stwa krzy?ackiego w kraj ?wiecki. Hohenzollern utraci? wwczas poparcie papie?a i cesarza, natomiast nowe pa?stwo sta?o si? lennem Albrechta, a w?adz? zwierzchni? nad tym terenem sprawowali Polacy. W przypadku, gdyby nowy w?adca pruski nie mia? potomkw, wwczas jego ziemie na trwa?e mia?y zosta? w??czone do Polski. Z kolei Hohenzollern jako lennik krla polskiego zasiada? w polskim senacie, oraz mia? wspiera? stron? naszego Pa?stwa militarnie i finansowo.

Los Zakonu Krzy?ackiego podzieli? zakon Kawalerw Mieczowych w 1561 r. Wielki Mistrz tego rycerskiego zakonu sta? si? dziedzicznym w?adc? lennego ksi?stwa Kurlandii i Semigalli.

Podsumowanie

Zakon Krzy?acki sprowadzony przez Konrada Mazowieckiego do Polski w 1226 r. okaza? si? nie tylko zr?cznym narz?dziem w r?kach cesarzy niemieckich, ale rwnie? sam przedstawia? realn? si?? polityczn?, ktra by?a w stanie wp?yn?? na polityk? polsk? na Pomorzu. Jako pot?ga militarna zagrozi? pa?stwowo?ci polskiej i litewskiej. ?wiadcz? o tym wojny prowadzone z Krzy?akami. Jego dwukrotna pora?ka w wojnach z lat 1409-1411 oraz 1454-1466 zako?czona pokojami toru?skimi w 1411 i w 1466 roku nie zosta?a wykorzystana przez pa?stwo polskie. Polityka polska wzgl?dem Zakonu z pewno?ci? nie by?a zr?czna, ani konsekwentna, co umo?liwi?o Zakonowi przetrwanie w cieniu pot?gi polsko-litewskiej i czekanie na odpowiedni moment, by ponownie odegra? swoj? rol? w polityce mi?dzynarodowej.


-----



Twoja ocena: 1 2 3 4 5 6

Komentarze:
Komentarze( 0 ) | dodaj komentarz
Podobne zadania




Dodane przez Dazy, 2015-04-21 18:40:22, ilość odpowiedzi: 0
Renesans
Porwnaj kontakty Japonii i Indii z Europejczykami w XVI-XVIII wieku.Opisz podobie?stwa i r?nice
Przedmiot: Historia, Szkoła Średnia




Dodane przez Dazy, 2015-04-20 19:00:11, ilość odpowiedzi: 0
Historia
Porwnaj kotakty Japonii i Indiii z Europejczykami w XVI-XVIII wieku.Opisz podobie?stwa i r?nice
Przedmiot: Historia, Szkoła Średnia




Dodane przez Mikaa, 2014-01-12 17:37:55, ilość odpowiedzi: 0
pa?stwo krzy?ackie w prusach
wyja?nij przyczyny sukcesw Krzy?akw w walkach z Prusami
Przedmiot: Historia, Szkoła Średnia




Dodane przez wiola9898367, 2014-01-04 19:00:57, ilość odpowiedzi: 1
zimna wojna
Wskarz wydarzenie ktre w okresie zimnej wojny prawie doprowadzila do wybuchu wojny atomowej . sc
Przedmiot: Historia, Szkoła Średnia




Dodane przez nati1407, 2013-12-11 17:32:23, ilość odpowiedzi: 0
rozprawka
zamach majowy- prba prze?amania kryzysu politycznego czy bezprawna droga do autorytaryzmu
Przedmiot: Historia, Szkoła Średnia




Dodane przez 1234, 2013-06-08 20:02:06, ilość odpowiedzi: 0
Bardzo Pilne dla Mojej Dziewczyny !!!!!!!!
1. Kampania napoleo?ska na ziemiach polskich2. Organizacja i funkcjonowanie Ksi?stwa Warsza
Przedmiot: Historia, Szkoła Średnia




Dodane przez smerfuss66, 2013-04-13 17:32:12, ilość odpowiedzi: 1
historia
1- Wyt?umacz wp?yw utraty wlasnego panstwa na ks
Przedmiot: Historia, Szkoła Średnia




Dodane przez xxxolka60xxx, 2013-04-07 15:12:16, ilość odpowiedzi: 3
Wojny Polski ze Szwecj?, Turcj? i Rosj?.
Potrzebuje daty od kiedy do kiety trwa?y wojny, przebieg, przyczyny i skutki. Z tego co juz znala
Przedmiot: Historia, Szkoła Średnia




Dodane przez damian18054, 2012-12-08 08:53:31, ilość odpowiedzi: 0
droga do zwyci??stwa
mam problem z histori? pomorze4sz mi ? Droga do zwyci?stwa - karta pracydlaczego stalin wyste
Przedmiot: Historia, Szkoła Średnia




Dodane przez dorotka12, 2012-10-24 19:46:56, ilość odpowiedzi: 1
Szybka pomoc !!! Prosze !
Sprbuj oceni? osi?gni?cia drugiej Rzeczypospolitej, ktre z
Przedmiot: Historia, Szkoła Średnia




Dodane przez agata222, 2012-10-24 14:03:54, ilość odpowiedzi: 1
Historia
3 przyczyny,ktre wp?yne?y na odrodzenie si? niepodleg?ego pa?stwa polskiego w 1918?
Przedmiot: Historia, Szkoła Średnia




Dodane przez julitka, 2012-10-21 14:40:59, ilość odpowiedzi: 1
Pilne!
w jaki sposb nazi?ci utrzymywali si? u w?adzy w Niemczech ?
Przedmiot: Historia, Szkoła Średnia




Dodane przez lipka144, 2012-10-11 09:34:38, ilość odpowiedzi: 1
stosunki krzy?ackie
stosunki polsko krzy?ackie do 1525r
Przedmiot: Historia, Szkoła Średnia




Dodane przez Basia_sm, 2012-10-09 13:50:20, ilość odpowiedzi: 0
Historia
polska polityka zagraniczna w XX leciu miedzywojennym relacje polski z s?siadami polityka zagrani
Przedmiot: Historia, Szkoła Średnia




Dodane przez Zmoreczka, 2012-09-15 20:05:23, ilość odpowiedzi: 0
Historia- Pomocy
Tematy:1)Przedstaw i oce? postanowienia traktatu wersalskiego dotycz?ce
Przedmiot: Historia, Szkoła Średnia




Dodane przez patrysiade, 2012-09-12 17:49:49, ilość odpowiedzi: 1
zabytek
Opisz zabytek ktory znajduje sie u ciebie w domu
Przedmiot: Historia, Szkoła Średnia




Dodane przez niunia1820, 2012-05-04 17:59:22, ilość odpowiedzi: 1
Historia
Pa?stwo Polskie po II wojnie 1945-1952. Notatka
Przedmiot: Historia, Szkoła Średnia




Dodane przez niunia1820, 2012-05-03 18:47:09, ilość odpowiedzi: 1
historia
"Demoludy"- ?wiat komunistyczny po II wojnie ?wiatowej. Notatka
Przedmiot: Historia, Szkoła Średnia




Dodane przez niunia1820, 2012-05-03 18:43:20, ilość odpowiedzi: 1
Historia
Pa?stwo Pruskie po II wojnie 1945-1952 Notatka
Przedmiot: Historia, Szkoła Średnia




Dodane przez chomik35, 2012-04-26 20:52:56, ilość odpowiedzi: 1
Historia-wypracowanie,pilne.
1.Osiagni?cia cywilizacyjne ludw Mezopotamii, Egiptu i Chin2. Cesarstwo Rzymskie- charakte
Przedmiot: Historia, Szkoła Średnia




Dodane przez adrian1993, 2012-04-05 19:35:01, ilość odpowiedzi: 1
Polskie powstania narodowyzborcze w XIXw.
Dowdcy powstania listopadowego:
Przedmiot: Historia, Szkoła Średnia




Dodane przez As1990, 2012-03-24 21:50:57, ilość odpowiedzi: 1
Realia stanu wojennego.
Jakie organiczenia praw obywateli nast?pi?y w stanie wojennym? Prosz? to odpisz.
Przedmiot: Historia, Szkoła Średnia




Dodane przez As1990, 2012-03-24 12:33:07, ilość odpowiedzi: 0
Realia stanu wojennego.
Jakie organiczenia praw obywateli nast?pi?y w stanie wojennym? P
Przedmiot: Historia, Szkoła Średnia




Dodane przez chomik35, 2012-03-18 18:49:35, ilość odpowiedzi: 1
historia
1.Cesarstwo rzymskie-charakterystyka 2.Polska za ponowania MieszkaI i Boles?awa Chrobrego
Przedmiot: Historia, Szkoła Średnia




Dodane przez Warszawa90, 2012-03-15 20:55:52, ilość odpowiedzi: 1
Gdynia - 17 grudnia 1970r.
JANEK WISNIEWSKI - KIM BY??
Przedmiot: Historia, Szkoła Średnia